VIETSEC Thị trường chứng khoán Đầu tư chứng khoán: hướng dẫn cơ bản toàn tập (Phần 1)

Đầu tư chứng khoán: hướng dẫn cơ bản toàn tập (Phần 1)

Đầu tư chứng khoán đang là một kênh đầu tư mang lại rất nhiều cơ hội và lợi nhuận cho các nhà đầu tư vì thị trường chứng khoán Việt Nam đang được chính phủ hỗ trợ rất tích cực và đứng trước các cơ hội lớn như nới room nước ngoài, TPP, thị trường mới nổi …  Đứng trước cơ hội chỉ xuất hiện một lần trong đời và bạn muốn kiếm tiền từ việc đầu tư chứng khoán. Nhưng bạn nên nhớ đây là sân chơi cho những người có kiến thức – chuyên nghiệp, không phải là sân chơi cho những người nghiệp dư, tay mơ. Không ai tự dưng may mắn kiếm được tiền từ việc đầu tư chứng khoán và nếu có thì cũng sẽ không duy trì được lâu. Đơn giản mà nói thì chỉ có 2 cách để bạn có thể mang lại lợi nhuận từ việc đầu tư chứng khoán:

  1. Ủy thác đầu tư chứng khoán cho các nhà đầu tư chuyên nghiệp: Đương nhiên đây sẽ là cách đơn giản và an toàn nhất nếu bạn chọn được “đúng” người quản lý. Bạn sẽ không phải quan tâm nhiều đến thị trường chứng khoán, không phải tìm kiếm thông tin, không phải nghiên cứu thị trường và đương nhiên bạn sẽ không phải mất ăn mất ngủ vì chứng khoán mà vẫn kiếm được tiền.
  2. Trờ thành một nhà đầu tư chứng khoán khoán chuyên nghiệp: Chắc chắn rồi, nếu muốn kiếm tiền thì hãy trở thành chuyên gia đầu tư chứng khoán, và chắc chắn bạn sẽ tốn rất nhiều thời gian cho việc này, để nghiệm ra được phương pháp đầu tư cho riêng mình trung bình bạn sẽ tốn 2-5 năm, nếu may mắn bạn có thể sẽ đạt được sớm, nhưng nếu bạn không có những tố chất cần thiết thì có thể bạn sẽ không bao giờ kiếm được tiền từ thị trường chứng khoán.

Và nếu bạn chọn cách thứ 2, thì đây sẽ là bài viết dành cho bạn, nên nhớ, hãy đọc hết bài viết này, đừng bỏ sót phần nào vì nó có thể sẽ mang lại rất nhiều kiến thức và kinh nghiệm cho bạn.

PHẦN 1: TÌM HIỂU VỀ ĐẦU TƯ CHỨNG KHOÁN

Để trở thành một chuyên gia đầu tư chứng khoán, bắt buộc bạn phải tốn rất nhiều thời gian để nghiên cứu và trải nghiệm, bài viết này chắc chắn sẽ không mang lại đủ kiến thức cho bạn, bạn có thể tìm thêm sách chứng khoán, tài liệu chứng khoán. Bài viết chỉ nhằm giúp các bạn có một góc nhìn tổng quát về đầu tư chứng khoán dựa trên kinh nghiệm đầu tư cá nhân của tôi.

CHỨNG KHOÁN LÀ GÌ ? CỔ PHIẾU LÀ GÌ ?

Chứng khoán là tên gọi chung của cổ phiếu, trái phiếu. Là những chứng chỉ có giá trị thay mặt cho việc sở hữu một phần của công ty (cổ phiếu) hoặc là chủ nợ của công ty (trái phiếu). Tất cả các chứng khoán được lưu ký tại Trung tâm lưu ký Chứng Khoán do nhà nước quản lý. Nơi giao dịch các chứng khoán được gọi là thị trường chứng khoán. Thị trường chứng khoán được thực hiện chủ yếu tại sở giao dịch chứng khoán và thông qua các công ty môi giới chứng khoán. Về mặt hình thức, thị trường chứng khoán là nơi diễn ra các hoạt động mua bán, trao đổi các loại chứng khoán, thị trường chứng khoán là thị trường thứ cấp nên sẽ không có tiền mới phát sinh ra mà chỉ là thay đổi quyền sở hữu giữa người mua và người bán.

THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN HOẠT ĐỘNG NHƯ THẾ NÀO ? 

Việc tìm hiểu được cách hoạt động của thị trường chứng khoán là một trong những bước quan trọng nhất trong công việc đầu tư chứng khoán, chúng ta có thể tìm hiểu được các nguyên tắc hoạt động cơ bản bằng cách nghiên cứu online hoặc tham dự các khóa học. Nhưng để thực sự hiểu được cách vận động của thị trường chứng khoán, bạn cần trải nghiệm nhiều phương pháp đầu tư và sau một thời gian, bạn sẽ hiểu được cách vận động của giá cổ phiếu và thị trường chung.  Còn cách hoạt động cơ bản của thị trường chứng khoán, tôi sẽ tóm tắt một cách ngắn gọn:

Note: Tôi sẽ bỏ qua thị trường trái phiếu vì chúng ta sẽ không tiếp cận được lĩnh vực này ( Thị trường trái phiếu vẫn là thị trường chứng khoán nhưng chỉ dành cho tổ chức – riêng ở VN là vậy )

Khi một công ty niêm yết, những người sở hữu cổ phần của công ty sẽ được sở hữu một lượng cổ phiếu nhất định -> Lúc này ai sở hữu cổ phiếu thì được gọi là nhà đầu tư, và mọi người có thể trao đổi mua bán cổ phiếu thông qua thị trường chứng khoán, thực chất sẽ không có sự gia tăng vốn ở công ty, mà chỉ có việc chuyển đổi chủ sở hữu giữa các nhà đầu tư. Khi giao dịch thì bắt buộc phải thông qua các công ty môi giới chứng khoán (CTCK có nghĩa vụ thực hiện lệnh và khớp lệnh cho chúng ta), và cổ phiếu của chúng ta sẽ được lưu ký tại Trung tâm lưu ký Chứng khoán của nhà nước.

Khi được giao dịch, thì chứng khoán được xem như là hàng hóa, và khi là hàng hóa thì giá sẽ được xác định theo Cung – Cầu ! Để kiếm được lợi nhuận từ việc đầu tư chứng khoán thì chắc chắn bạn phải hiểu thật rõ các yếu tố tác động đến cung cầu của cổ phiếu bạn nắm giữ hoặc sẽ mua.

CÁC RỦI RO KHI ĐẦU TƯ CHỨNG KHOÁN:

Đi kèm với lợi nhuận sẽ luôn xuất hiện rủi ro, đầu tư chứng khoán cũng không phải ngoại lệ ! Có một số rủi ro cơ bản như sau:

  • Rủi ro do tính thanh khoản thấp: Mặc dù tính thanh khoản của toàn thị trường là khá cao nhưng từng mã cổ phiếu thì tính thanh khoản vẫn là một vấn đề lớn, tuy nhiên nếu vốn đầu tư của bạn không quá lớn (>20 tỷ) thì bạn cũng không cần phải lo đến vấn đề này, vì hiện nay có rất nhiều mã cổ phiếu thỏa mãn được yếu tố thanh khoản cho bạn.
  • Rủi ro từ thông tin: Thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay vẫn được xem là có tính minh bạch thấp, gian lận trong báo cáo tài chính rất nhiều, việc này đòi hỏi các nhà đầu tư chứng khoán phải tìm hiểu rất kỹ và tìm cách phân biệt giữa những gì “người ta muốn cho mình thấy” và những gì “mình cần thấy”.
  • Rủi ro từ chất lượng và quy định của Công ty môi giới chứng khoán: Khi bạn mở tài khoản tại một công ty chứng khoán bất kỳ, hãy xem xét thật kỹ hợp đồng, vì công ty chứng khoán có rất nhiều quy định ràng buộc như : Call margin, ký quỹ. Chúng sẽ ảnh hưởng rất lớn đến quá trình đầu tư chứng khoán của bạn nếu không nghiên cứu kĩ.
  • Rủi ro từ các biến động thị trường: Thị trường chứng khoán hầu như năm nào cũng sẽ có vài đợt biến động mạnh, có thể là do các tin tức xấu như Biển đông, phá giá tiền tệ … Nên lúc nào bạn cũng phải chuẩn bị tinh thần, tuy đây là rủi ro hệ thống sẽ làm giảm giá chứng khoán rất mạnh trong ngắn hạn nhưng lại là một cơ hội kiếm lợi nhuận tốt cho các nhà đầu tư chứng khoán có kinh nghiệm.

PHẦN 2: BẮT ĐẦU ĐẦU TƯ CHỨNG KHOÁN

MỞ TÀI KHOẢN CHỨNG KHOÁN

Để bắt đầu đầu tư chứng khoán thì công việc đầu tiên là lựa chọn công ty chứng khoán phù hợp với các tiêu chí như uy tín, chi phí thấp … Bạn có thể xem kĩ các tiêu chí lựa chọn công ty chứng khoán phù hợp tại phần sau. Có thể nói việc mở tài khoản chứng khoán ở đâu sẽ không ảnh hưởng nhiều lắm đến quá trình đầu tư của bạn, nhưng nếu bạn lựa chọn đúng có thể tiết kiệm được nhiều chi phí và bạn sẽ cảm thấy thoải mái trong quá trình đầu tư của mình.

CÁC LOẠI LỆNH DỊCH CHỨNG KHOÁN

Hiện nay có nhiều cách giao dịch chứng khoán, ví dụ đặt lệnh qua tổng đài, tại quầy giao dịch hoặc thông qua môi giới, nhưng cách thông dụng nhất hiện nay là đặt lệnh online. Thông thường, sau khi đăng ký mở tài khoản, bạn sẽ được cung cấp một tài khoản để đăng nhập online vào website của CTCK để thực hiện giao dịch. Nhưng trước khi thực hiện giao dịch, bạn cần nắm vững các loại lệnh chứng khoán hiện nay:

  • Lệnh LO: Là lệnh giới hạn mua bán với giá xác định. Hay còn gọi là lệnh chờ mua hoặc chờ bán, đây là loại lệnh thông dụng nhất của các nhà đầu tư chứng khoán. Bạn chỉ cần đặt lệnh tại giá bạn muốn mua hoặc muốn bán.
  • Lệnh ATC và ATO: Lệnh ATC và ATO là loại lệnh mua ưu tiên chỉ được sử dụng trong phiên mở cửa ( ATO ) và phiên đóng cửa ( ATC ). Nhà đầu tư dùng lệnh này sẽ được ưu tiên khớp lệnh tại giá đóng cửa hoặc giá mở cửa. Đây là loại lệnh giúp bạn dễ dàng mua được cổ phiếu ở phiên mở cửa hoặc đóng cửa vì nó chỉ khớp 1 giá duy nhất. Lưu ý 2 loại lệnh trên chỉ được sử dụng trong phiên mở cửa ( lệnh ATO ) hoặc phiên đóng cửa ( lệnh ATC ).
  • Lệnh MP: Là loại lệnh bán hoặc mua bằng mọi giá (lệnh thị trường). Nghĩa là khi bạn đặt lệnh này, hệ thống sẽ tự động bán hết hoặc mua hết số lượng bạn đặt bằng mọi giá sao cho bạn có lợi nhất. Đây là loại lệnh bạn chỉ nên dùng khi muốn bán ngay lập tức ( ví dụ có tin xấu hoặc thị trường diễn biến xấu ). – Bạn nên hạn chế sử dụng lệnh này. 

THỜI GIAN GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN

Bạn có thể đầu tư và giao dịch chứng khoán từ Thứ 2 đến thứ 6 hằng tuần ( trừ ngày lễ tết ). Thời gian giao dịch trong ngày được chia ra như sau:

  1. Phiên mở cửa: 9h – 9h15′ . Lưu ý là sàn Hà nội (HNX) không có phiên mở cửa, bắt đầu khớp lệnh liên tục từ 9h
  2. Phiên khớp lệnh liên tục: 9h15′ – 11h30′
  3. Nghỉ trưa: 11h30′ – 1h
  4. Phiên khớp lệnh liên tục: 1h – 2h30′
  5. Phiên đóng cửa: 2h30′ – 2h45′

Lưu ý trong phiên đóng cửa và phiên mở cửa, giá chỉ khớp một lần. Giá kết thúc trong phiên đóng cửa là giá tham chiếu của ngày hôm sau.

CÁC LƯU Ý KHÁC KHI MỚI THAM GIA ĐẦU TƯ CHỨNG KHOÁN

Sau khi bạn mua hoặc bán cổ phiếu, bạn cần phải chờ T+2 ( 2 ngày sau khi mua hoặc bán ) thì lượng cổ phiếu trên hoặc tiền mới về tài khoản – sau đó bạn mới có thể bán chứng khoán hoặc dùng tiền mua chứng khoán mới. Riêng nếu bán bạn chứng khoán thì hiện nay các CTCK có dịch vụ cho bạn ứng trước tiền bán và bạn có thể dùng tiền mua liền cổ phiểu mới mà không cần phải chờ tiền về.

Các CTCK có dịch vụ cho vay kí quỹ để mua chứng khoán, thường là tỉ lệ 1:1, nghĩa là nếu bạn có 100tr thì có thể mua đến 200tr, tuy nhiên bạn sẽ phải chịu lãi suất cho phần tiền mượn thêm. ( Lãi suất các bạn có thể tham khảo tại đây ). Note: Vay kí quỹ chỉ có thể mua các mã được phép phê chuẩn của Ủy ban chứng khoán.

Bạn nên cẩn thận trong việc sử dụng đòn bẩy, vì công ty chứng khoán có quyền force sell chứng khoán của bạn nếu nó giảm qua ngưỡng an toàn -> Điều này có thể “làm cháy” tài khoản của bạn nếu có biến động lớn. Hãy luôn cẩn thận trong việc sử dụng đòn bẫy.

PHẦN 3: LỰA CHỌN MÃ CHỨNG KHOÁN ĐỂ ĐẦU TƯ

Đây là phần quan trọng nhất trong quá trình đầu tư chứng khoán, các bạn có thể không nắm vững các phần trên nhưng phần này là yếu tố quyết định sự thành công của một nhà đầu tư chứng khoán. 

TIẾP CẬN NGUỒN DỮ LIỆU CHỨNG KHOÁN

  • Thông tin công ty niêm yết, báo cáo tài chính, tin tức chứng khoán: Có rất nhiều website cung cấp những dữ liệu trên, nhưng website được nhiều người sử dụng nhất là: cafef, tinnhanhchungkhoan…
  • Báo cáo phân tích chứng khoán: Các bạn có thể tìm kiếm tại vietsec.com hoặc tại trang web của các CTCK.
  • Diễn đàn trao đổi tin tức, kiến thức chứng khoán: Các bạn nên tham khảo tại các diễn đàn chuyên sâu có cấu trúc tựa như VietSec.
  • Ebook, tài liệu, kiến thức chứng khoán: Các bạn có thể tham khảo tại VietSec.

XÂY DỰNG PHƯƠNG PHÁP ĐẦU TƯ CHỨNG KHOÁN CHO RIÊNG MÌNH

Có rất nhiều phương pháp đầu tư chứng khoán, nhưng đều nằm trong 2 loại chính: Phân tích cơ bản và Phân tích kỷ thuật. Thông thường, phân tích cơ bản sẽ dành cho các nhà đầu tư và phân tích kỹ thuật sẽ được các nhà đầu cơ sử dụng nhiều nhất. Việc quan trọng lúc này là bạn muốn bắt đầu tham gia đầu tư chứng khoán với tư cách là một nhà đầu tư hay một nhà đầu cơ ? 

Theo kinh nghiệm của riêng mình, thì khi bắt đầu tư chứng khoán, bạn nên bắt đầu bằng số vốn nhỏ và nên tham gia đầu cơ trước tiên, sau khi thua lỗ hoặc cháy tài khoản sẽ cho bạn rất nhiều kinh nghiệm và sự sợ hãi ( sự sợ hãi này rất có ích vì nó sẽ giúp bạn khống chế sự tham lam xuất hiện sau này ). Nếu bạn muốn trở thành một nhà đầu tư chuyên nghiệp và kiếm tiền từ thị trường chứng khoán thì tốt nhất bạn nên là một “nhà đầu tư”.

 

Author: Tavern

1 bình luận về “Đầu tư chứng khoán: hướng dẫn cơ bản toàn tập (Phần 1)”
Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *