VIETSEC Thị trường chứng khoán Chứng khoán phái sinh – Những khái niệm cơ bản

Chứng khoán phái sinh – Những khái niệm cơ bản

Thị trường đang chờ đợi chứng khoán phái sinh sẽ chính thức được vận hành vào tháng 6 tới đây, nhưng những khái niệm cơ bản về thị trường này vẫn đang còn khá mới với nhà đầu tư. Bài viết này với mục đích cung cấp một số kiến thức cơ bản, chúng tôi kỳ vọng sẽ mang lại những tiếp cận ban đầu và khái quát đến nhà đầu tư đang quan tâm đến thị trường này.
 
1. Chứng khoán phái sinh là gì?
 
– Chứng khoán Phái sinh (CKPS) là một công cụ tài chính, trong đó giá trị của CKPS phụ thuộc vào giá trị của một hay nhiều loại tài sản cơ sở. Chứng khoán Phái sinh có dạng hợp đồng tài chính trong đó quy định quyền lợi và/hoặc nghĩa vụ của các bên tham gia hợp đồng đối với việc thanh toán hoặc/và chuyển giao tài sản cơ sở với một mức giá được thỏa thuận trước vào một thời điểm nhất định trong tương lai. Tài sản cơ sở của Chứng khoán Phái sinh được chia thành 02 dạng chính: – Hàng hóa: thực phẩm (ngũ cốc, thịt, cà phê, hồ tiêu, v.v…), kim loại (vàng, bạc, kẽm, v.v…), năng lượng (khí đốt, dầu, v.v…), khác (thời tiết, kết quả bầu cử, v.v…) – Công cụ tài chính: cổ phiếu (chỉ số cổ phiếu, cổ phiếu đơn lẻ), trái phiếu (trái phiếu chính phủ, trái phiếu địa phương, trái phiếu doanh nghiệp), Lãi suất (lãi suất ngân hàng, lãi suất ngoại tệ), Tiền tệ (USD, Yên Nhật, Euro, v.v…)
– Có 4 loại chứng khoán phái sinh bao gồm: Hợp đồng kì hạn (HĐKH); Hợp đồng tương lai (HĐTL), Hợp đồng quyền chọn (HĐQC) và Hợp đồng hoán đổi (HĐHĐ).
 
2. Hợp đồng tương lai – Sản phẩm phái sinh đầu tiên sẽ được vận hành tại Thị trường chứng khoán Việt Nam
 
Nguyên tắc giao dịch Hợp đồng tương lai có nhiều nét tương đồng với giao dịch cổ phiếu trên thị trường cơ sở, phù hợp với tiêu chí về tính đơn giản của việc thiết kế sản phẩm, cũng như mức độ dễ tiếp cận với công chúng đầu tư. Do đó, Hợp đồng tương lai được lựa chọn làm loại sản phẩm phái sinh đầu tiên được triển khai tại Việt Nam. Để từng bước giúp nhà đầu tư làm quen với công cụ đầu tư mới, trong giai đoạn đầu vận hành thị trường sẽ đưa ra 02 sản phẩm Hợp đồng tương lai cơ bản bao gồm: hợp đồng tương lai trên chỉ số cổ phiếu (VN30 và HNX30) và hợp đồng tương lai trên trái phiếu chính phủ. Các sản phẩm Hợp đồng tương lai và Chứng khoán phái sinh khác trên các loại tài sản cơ sở sẽ được ra đời khi điều kiện thị trường phù hợp.
 
3. Tham gia thị trường chứng khoán phái sinh, NĐT sẽ được lợi ích gì?
 
– Theo Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX), việc giao dịch chứng khoán phái sinh sẽ giúp nhà đầu tư phòng hộ rủi ro (Hedging) khi có nhu cầu giao dịch thực sự tài sản cơ sở và phòng hộ rủi ro liên quan đến biến động giá của tài sản.
Đồng thời, khi nhà đầu tư tham gia mua và bán đồng thời một/nhiều loại chứng khoán phái sinh thì có thể tận dụng sự chênh lệnh giá giữa các chứng khoán phái sinh để thu về lợi nhuận phi rủi ro.
  • Ngoài ra, khi nhà đầu tư không có ý định giao dịch tài sản cơ sở mà muốn lợi dụng sự biến động về giá của tài sản cơ sở để thu về lợi nhuận ngắn hạn hay còn gọi là đầu cơ (speculating).
4. Chứng khoán phái sinh khác chứng khoán cơ sở như thế nào?
 
Chứng khoán phái sinh có các ưu điểm hỗ trợ cho thanh khoản thị trường cơ sở, cũng như cho phép nhà đầu tư tận dụng các lợi thế về đòn bẩy, giao dịch – bù trừ nhanh chóng, không giới hạn việc nắm giữ, và liên tục dự đoán xu thế thị trường.
Chứng khoán phái sinh sẽ không giới hạn về số lượng phát hành, niêm yết và có thể bán khống trong khi chứng khoán cơ sở có giới hạn do phụ thuộc vào tổ chức phát hành và bị cấm hoặc hạn chế tại một số thị trường. Số tiền cần để giao dịch chỉ là một phần giá trị chứng khoán phái sinh trong khi chứng khoán cơ sở là bằng tổng giá trị chứng khoán muốn mua. Thời điểm thanh toán trong tương lai trong khi chứng khoán cơ sở là ngay sau giao dịch.
 
5. Ví dụ về hợp đồng tương lai:
 
Công ty A bán cho công ty B 100,000 thùng dầu giao tháng 5/2007 theo một hợp đồng tương lai với giá $65/thùng. Đến tháng 5/2007, giá dầu lên $85/thùng thì hoặc là A sẽ phải giao cho B 100,000 thùng dầu với giá $65 hoặc A sẽ không phải giao dầu mà thanh toán cho B 20×100,000= 2tr USD.
Trên đây là những kiến thức cơ bản nhất về thị trường phái sinh và sản phẩm đầu tiên giao dịch tại Việt Nam.
 

Author: Big_hand

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *